Jeśli masz zaległości podatkowe lub popełniłeś błąd skarbowy, możesz złożyć czynny żal. Czym jest czynny żal i czy możesz to zlecić swojemu biuru rachunkowemu? Sprawdź, jak wygląda ta procedura, co mówi prawo i jakie są możliwości wsparcia ze strony księgowych. Przeczytaj nasz poradnik i dowiedz się, jak bezpiecznie i skutecznie skorygować błędy w rozliczeniach.
Czynny żal – czym jest i kiedy się go składa
Czynny żal to instytucja prawa karnego skarbowego, która pozwala podatnikowi uniknąć odpowiedzialności za popełnione wykroczenie lub przestępstwo skarbowe. Polega na dobrowolnym przyznaniu się przed organem podatkowym do uchybienia i jednoczesnym uzupełnieniu obowiązków – na przykład złożeniu brakującej deklaracji lub zapłacie zaległego podatku wraz z odsetkami. Czynny żal składa się najczęściej w formie pisemnej, choć przepisy dopuszczają także formę ustną do protokołu w urzędzie. Ważne, aby zrobić to zanim organ podatkowy dowie się o nieprawidłowości z własnej inicjatywy – po wszczęciu postępowania lub kontroli skarbowej nie można już skutecznie złożyć czynnego żalu. Dokument powinien zawierać dokładny opis popełnionego czynu, jego okoliczności i wyjaśnienia podatnika, a także deklarację naprawienia uchybienia.
Czy biuro rachunkowe może złożyć czynny żal – zasady i ograniczenia pełnomocnictwa
W praktyce biuro rachunkowe nie może samodzielnie, w swoim imieniu, złożyć czynnego żalu za klienta – odpowiedzialność karno-skarbowa jest osobista i dotyczy podatnika lub osoby odpowiedzialnej w firmie. Księgowy nie odpowiada karnie za cudze błędy i nie może sam „przyznać się” za klienta do popełnienia wykroczenia lub przestępstwa skarbowego. Biuro rachunkowe ma natomiast możliwość działać jako pełnomocnik w niektórych czynnościach przed urzędem skarbowym, ale złożenie czynnego żalu wymaga wyraźnego upoważnienia i najczęściej podpisu podatnika lub osoby uprawnionej w firmie.
W praktyce wygląda to tak, że biuro rachunkowe:
- analizuje sytuację – weryfikuje rodzaj błędu i ocenia, czy czynny żal jest konieczny i skuteczny;
- przygotowuje treść dokumentu – sporządza pismo zgodne z przepisami, zawierające wszystkie niezbędne elementy;
- doradza strategię – wyjaśnia, kiedy i w jaki sposób złożyć czynny żal, by uniknąć konsekwencji karnych;
- pomaga w kontakcie z urzędem – może przekazać dokument lub wspierać klienta podczas wizyty w urzędzie;
- pilnuje terminów – przypomina o obowiązku zapłaty zaległości i odsetek, by dopełnić formalności;
- udziela wsparcia merytorycznego – odpowiada na pytania i rozwiewa wątpliwości dotyczące procedury.
Dzięki temu przedsiębiorca lub podatnik nie musi samodzielnie zgłębiać skomplikowanych przepisów i ma pewność, że dokument będzie przygotowany poprawnie. Jednak to on lub upoważniony w firmie członek zarządu składa ostatecznie podpis i formalnie składa czynny żal do urzędu. Biuro rachunkowe nie przejmuje odpowiedzialności karnej za czyn klienta, ale może znacząco ułatwić całą procedurę i ograniczyć ryzyko błędów formalnych.
Czy czynny żal może zostać odrzucony przez urząd skarbowy?
Tak, urząd skarbowy może uznać czynny żal za nieskuteczny, jeśli nie spełnia on warunków przewidzianych w przepisach:
- jeśli organ skarbowy wcześniej zainicjował już działania wyjaśniające lub kontrolne w tej samej sprawie, czynny żal automatycznie traci moc,
- gdy zgłoszenie jest niepełne lub ogólnikowe – dokument musi zawierać wyczerpujące wyjaśnienia, opis czynu i okoliczności jego popełnienia, a także zobowiązanie do naprawienia uchybienia, np. poprzez zapłatę zaległego podatku i odsetek,
- jeśli podatnik działa w złej wierze, np. zataja istotne fakty lub próbuje wykorzystać tę instytucję do uniknięcia konsekwencji mimo świadomości, że urząd już posiada informacje o nieprawidłowości.
Dlatego tak ważne jest, by przygotować czynny żal rzetelnie i starannie, najlepiej we współpracy z księgowym lub doradcą podatkowym, który pomoże upewnić się, że dokument spełnia wszystkie formalne wymagania i rzeczywiście zabezpieczy podatnika przed odpowiedzialnością karną skarbową.
